Mảnh vườn năm xưa, bệnh viện bây giờ

Đất mình, giờ là bệnh viện của mọi người. Chỉ mong lòng mình cũng rộng như đất.

Có một câu chuyện cũ tôi từng nghe, không rõ có thật không, nhưng lần nào nghĩ tới cũng thấy lòng chùng lại. Chuyện kể rằng, ở một làng nọ, có ông lão sống bằng mảnh vườn nhỏ. Ngày làng cần đất dựng một thảo đường để đón thầy thuốc giỏi từ kinh về, ông lão là người đầu tiên gật đầu. “Mình mất một góc vườn, nhưng cả làng được cái nơi cứu mạng”, ông bảo. Rồi thảo đường mọc lên. Những thầy thuốc ngày đêm cặm cụi. Nhưng lạ thay, chính ông lão ngày cũ lại trở thành người hay cáu gắt nhất mỗi khi phải chờ đợi. Một hôm, ông quát lên giữa phòng khám đông nghịt: “Đất của tôi đây, tôi phải được vào trước chứ!”. Người thầy thuốc trẻ sững lại, không nói gì. Một cụ bà đứng gần đó nhẹ nhàng bảo: “Đất bác cho, chúng tôi đội ơn. Nhưng bác ơi, đất mình cho rồi thì nó là của chung, còn lòng tốt mình cho đi thì phải giữ cho nó lành lặn, bác ạ.”

Câu chuyện ấy cứ quanh quẩn trong tôi suốt những ngày Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức mở cơ sở ngay trên đất Liêm Tuyền mình. Sáng sáng, khi sương còn vương trên những hàng cây mới trồng, tôi thấy những chiếc xe khách, những chuyến tàu đỗ lại, trả xuống những con người mặc áo blouse trắng, mắt còn ngái ngủ. Họ từ Hà Nội về. Có người đi từ lúc bốn giờ sáng, kịp có mặt ở phòng khám trước khi bệnh nhân đầu tiên tới. Họ tạm xa con nhỏ, cha mẹ già, xuống đây mang theo cái nghề và cái tâm. Tôi từng thấy một bác sĩ trẻ lặng lẽ ngồi bệt ở hành lang giờ nghỉ trưa, tay còn cầm hộp cơm ăn dở, mắt đỏ hoe vì thiếu ngủ. Hỏi ra mới biết, đêm qua chị trực cấp cứu tới gần sáng, sáng nay lại vào ca khám. “Người bệnh đông quá, mình nghỉ không đành”, chị cười, nụ cười mệt mỏi nhưng thật thà.

Vậy mà, ngay trên mảnh đất từng là ruộng vườn của nhà mình, của ông bà mình, đôi lúc lại vang lên những câu nói làm nhói lòng người nghe. “Mất đất cho bệnh viện, giờ khám còn bắt chờ, là sao?”, giọng một người đàn ông gắt lên khi thấy người khác được gọi tên trước. Rồi những tiếng thở dài, những cái nhíu mày, những lời bóng gió xa xôi. Vài người khác thì tiện tay vứt vỏ chai nước, túi ni lông xuống bồn cây, nơi những bông hoa vừa được trồng vội để kịp đón bệnh nhân. Không ai cấm mình yêu quý công sức mình đã bỏ ra. Nhưng có một ranh giới mỏng manh như sợi tóc giữa “công lao” và “đặc quyền”, giữa niềm tự hào và sự đòi hỏi, mà nếu mình không giữ được, thì chính mình tự tay làm xấu đi món quà mà mình đã hào phóng trao tặng.

Tôi không cho rằng những người ấy là xấu. Họ từng sẵn lòng dời nhà, nhường đất. Sự hy sinh ấy là thật. Nhưng có lẽ vì quá thiệt thòi trong một giai đoạn nào đó, nên trong lòng họ nảy sinh một ý nghĩ: “Ta đã mất mát, thì nay phải được đền bù bằng sự ưu tiên”. Ý nghĩ ấy, nếu không được gỡ ra nhẹ nhàng, sẽ lớn dần thành nỗi bực dọc, rồi biến thành những hành vi, lời nói mà chính họ, lúc bình tâm, có lẽ cũng không muốn.

Tôi nhớ, có lần một cụ ông ở phường mình, cũng là một trong những hộ hiến đất, lên khám bệnh. Ông kiên nhẫn chờ tới lượt, không một lời phàn nàn. Lúc ra về, ông còn cẩn thận nhặt giúp cô y tá một tờ giấy rơi. Có người hỏi: “Bác không thấy sốt ruột à, đợi lâu thế? Đất nhà mình, phải được ưu tiên chứ?” Ông cụ cười: “Đất nhà mình thì mình càng phải giữ cho nó sạch, cho nó đẹp. Mấy bác sĩ kia có phải người ở đây đâu, họ về đây cứu mình, mình còn đòi hỏi gì nữa. Mình chờ một chút mà họ thì làm việc suốt ngày.”

Câu nói ấy như một hạt mầm lành. Giữa những ồn ào, vẫn có những con người lặng lẽ mà thấu đáo đến vậy.

Những y bác sĩ từ Hà Nội xuống, tôi biết, nhiều người đang mong ngày hết thời gian biệt phái để trở về. Không phải vì họ không yêu nghề, mà vì nỗi cô đơn và áp lực quá lớn. Họ nhớ nhà, nhớ con, nhớ những con phố quen. Lại thêm những điều tiếng không đáng có khiến lòng người dễ nản. Nhưng tôi cũng tin, trong sâu thẳm, họ vẫn còn đó một tình thương dành cho mảnh đất này. Bởi ngày mới đến, họ đã trầm trồ trước những ngọn núi đá vôi sừng sững, trước cánh đồng lúa xanh ngắt hai bên đường. Họ từng hỏi tôi: “Người dân ở đây sống hiền lành lắm phải không anh?” Tôi đã gật đầu. Và tôi tin điều đó là đúng, với đại đa số.

Vậy nên, thay cho những lời kêu gọi to tát, tôi chỉ muốn kể với bà con mình câu chuyện ông lão và mảnh vườn ở đầu bài. Mảnh vườn mình đã cho đi, giờ mọc lên những tòa nhà cứu người. Đó là điều kỳ diệu. Nhưng đừng để trong lòng mình mọc lên những bụi gai của sự ích kỷ, của đặc quyền đặc lợi. Bởi thứ quý giá nhất mình có không phải là tấm vé được ưu tiên, mà là cách mình được nhớ đến trong mắt người khác: như một con người hào phóng, bao dung và biết giữ phép lịch sự chốn đông người.

Còn với những người thầy thuốc đang ngày đêm bám trụ ở hai bệnh viện, tôi chỉ mong các bạn hiểu rằng, những gai góc kia chỉ là thiểu số. Ở phía sau cánh cửa phòng khám đông đúc ấy, có hàng ngàn người dân đang thầm biết ơn các bạn. Có những cụ già lần đầu được khám bệnh bằng máy móc hiện đại, có những em bé được phát hiện bệnh sớm để chữa lành. Các bạn không chỉ mang theo chuyên môn, mà còn mang theo hơi ấm của lòng nhân ái từ Thủ đô về với vùng đất còn nhiều gian khó. Mảnh đất này sẽ nhớ ơn các bạn, như nhớ ơn những hạt mưa đầu mùa tưới mát cho cây trái.

Và rồi, sáng nay, tôi đi ngang qua bệnh viện, thấy mấy cô chú lao công đang trồng thêm một luống hoa mười giờ trước sảnh. Những bông hoa nhỏ xíu, chưa nở, nhưng e ấp sức sống. Tôi chợt nghĩ, có lẽ vẻ đẹp của vùng đất này sau cùng không nằm ở những tòa nhà cao tầng, mà nằm ở cách người ta đối xử với nhau. Nếu mỗi người biết giữ cho mình một chút kiên nhẫn, một chút dịu dàng, thì những luống hoa ấy sẽ nở, và những trái tim cũng sẽ nở theo.

Liêm Tuyền, một ngày không xa, sẽ đẹp theo cách như vậy.

BỤI PHẤN & AI